मेवालाल यादव
रौतहट, २९ पौष
नेपालको समसामयिक राजनीति गहिरो संक्रमणको दौरबाट गुज्रिरहेको छ। दशकौँको संघर्ष, आन्दोलन र परिवर्तनपछि देश संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा पुगे पनि आम नागरिकको जीवनस्तरमा अपेक्षित सुधार हुन सकेको छैन। शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, सुशासन र आर्थिक समृद्धि जस्ता आधारभूत विषयमा जनताको असन्तुष्टि बढ्दो छ। यही असन्तुष्टि, निराशा र वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिको खोजीको पृष्ठभूमिमा राष्ट्र निर्माण दल नेपाल को उदय भएको छ।
राष्ट्र निर्माण दल नेपाल कुनै आकस्मिक वा भावनात्मक प्रतिक्रियाबाट जन्मिएको दल होइन। यो परम्परागत राजनीतिक अभ्यास, अवसरवादी नेतृत्व र भ्रष्टाचारप्रति बढ्दो जनआक्रोशको परिणामस्वरूप अघि आएको एक वैचारिक राजनीतिक अभियान हो, जसले राजनीतिलाई पुनः जनतासँग जोड्ने लक्ष्य लिएको छ।
नेपालमा विगत तीन दशकदेखि सत्तामा घुमिरहेकादलहरूले पटक–पटक शासनको अवसर पाए। तर सरकार फेरिँदा पनि शासनशैली फेरिन सकेन। नीतिभन्दा व्यक्ति हावी भए, सिद्धान्तभन्दा सत्ता प्राथमिकतामा पर्यो। परिणामस्वरूप राजनीतिक दलहरूप्रति जनविश्वास कमजोर हुँदै गयो।
यही सन्दर्भमा राष्ट्र निर्माण दल नेपालले प्रश्न उठाएको छ— राजनीति सत्ता प्राप्तिका लागि हो कि राष्ट्र र जनताको सेवाका लागि? पार्टीको स्पष्ट जवाफ छ— राजनीति राष्ट्र निर्माणको माध्यम हो, निजी स्वार्थ पूर्तिको साधन होइन।
राष्ट्र निर्माण दल नेपालको वैचारिक आधार व्यवहारिक राष्ट्रवादमा केन्द्रित छ। यो पार्टी न त केवल वामपन्थी नारामा सीमित छ, न त दक्षिणपन्थी पूँजीवादी सोचमा। यसको मूल दर्शन सामाजिक न्याय, आर्थिक आत्मनिर्भरता, सुशासन र राष्ट्रिय एकतामा आधारित छ।पार्टीको मान्यता अनुसार राजनीति सेवा हो, पेशा होइन नेता जनताको सेवक हो, शासक होइन सत्ता जिम्मेवारी हो, सुविधा होइन राष्ट्र निर्माण सामूहिक दायित्व हो।
राष्ट्र निर्माण दल नेपाल आफूलाई ‘जनताको पार्टी’ भन्छ, किनकि यसको संगठनात्मक संरचना र कार्यशैली जनसहभागितामा आधारित छ। गाउँ–टोलदेखि केन्द्रसम्म जनसंवाद कार्यक्रम, स्थानीय सरोकारका मुद्दालाई प्राथमिकता र तलबाट माथि जाने निर्णय प्रणाली यसको विशेषता हुन्।
पार्टीले किसान, मजदुर, युवा, महिला, दलित, आदिवासी, मधेशी, मुस्लिम, पहाडी र हिमाली समुदायलाई समान दृष्टिले हेर्ने बताउँछ। पार्टी नेतृत्वका अनुसार, कुनै पनि नागरिक केवल मतदाता होइन, राष्ट्र निर्माणको सहयात्री हो।
भ्रष्टाचार नेपालको विकासमा सबैभन्दा ठूलो बाधा बनेको छ। राष्ट्र निर्माण दल नेपालले भ्रष्टाचारलाई राजनीतिक मुद्दा मात्र नभई राष्ट्रिय अपराध का रूपमा परिभाषित गरेको छ। स्वतन्त्र र शक्तिशाली भ्रष्टाचार नियन्त्रण संयन्त्र, सार्वजनिक पदधारीको अनिवार्य सम्पत्ति विवरण, जन निगरानी प्रणालीको स्थापना, छिटो र निष्पक्ष न्याय प्रणाली हो।
राष्ट्र निर्माण दल नेपालको आर्थिक दृष्टिकोण आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माणमा केन्द्रित छ। कृषि, उद्योग, पर्यटन र श्रमलाई विकासको मुख्य आधार मान्दै पार्टीले स्वदेशी उत्पादन, रोजगारी सृजना र आयात प्रतिस्थापनलाई प्राथमिकता दिएको छ।
कृषि आधुनिकीकरण, साना तथा मझौला उद्योगको संरक्षण, उद्यमशीलताको प्रवर्द्धन र युवालाई देशमै रोजगारी सिर्जना गर्ने नीति पार्टीको आर्थिक सोचको केन्द्रमा छ।
गुणस्तरीय शिक्षा र सर्वसुलभ स्वास्थ्य सेवा बिना समृद्ध राष्ट्र निर्माण असम्भव हुने पार्टीको ठहर छ। त्यसैले राष्ट्र निर्माण दल नेपालले:निःशुल्क र गुणस्तरीय आधारभूत शिक्षा, सरकारी विद्यालयको सुदृढीकरण, सर्वसुलभ स्वास्थ्य सेवा, ग्रामीण क्षेत्रमा स्वास्थ्य पूर्वाधार विस्तार ,लाई प्राथमिक एजेन्डा बनाएको छ।
नेपालको जनसंख्याको ठूलो हिस्सा युवा छन्। तर बेरोजगारी र अवसरको अभावले युवाशक्ति विदेश पलायन हुन बाध्य छ। राष्ट्र निर्माण दल नेपाल युवालाई परिवर्तनको मेरुदण्ड मान्छ।
नेतृत्व तहमा युवाको सहभागिता, सीपमूलक तालिम, स्टार्टअप र उद्यमशीलताको प्रवर्द्धन पार्टीको प्रमुख योजना हुन्।
महिला सशक्तिकरण र समावेशिता बिना लोकतन्त्र अधुरो रहने पार्टीको दृष्टिकोण छ। निर्णय तहमा महिलाको सहभागिता, दलित, आदिवासी, मधेशी र मुस्लिम समुदायको समान प्रतिनिधित्व पार्टीको प्रतिबद्धता हो।
राष्ट्र निर्माण दल नेपाल संघीयताको मर्मअनुसार शासन प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउनुपर्नेमा जोड दिन्छ। अधिकारसहितको स्थानीय सरकार, पारदर्शी बजेट प्रणाली र जवाफदेही प्रशासनलाई पार्टीले सुशासनको आधार मानेको छ।
नयाँ दल भएकाले संगठन विस्तार, स्रोत व्यवस्थापन र पुराना दलको राजनीतिक दबाबजस्ता चुनौती राष्ट्र निर्माण दल नेपालका सामु छन्। तर पार्टी नेतृत्वका अनुसार, यिनै चुनौतीले पार्टीलाई थप परिपक्व र उत्तरदायी बनाउँदै लैजानेछन्।
राष्ट्र निर्माण दल नेपाल आफूलाई केवल अर्को राजनीतिक दलका रूपमा होइन, वर्तमान राजनीतिक अवस्थाको आवश्यक विकल्प का रूपमा प्रस्तुत गर्छ।
आजको नेपाललाई भ्रष्टाचारमुक्त, आत्मनिर्भर र समृद्ध राष्ट्र बनाउने हो भने नयाँ सोच, नयाँ नेतृत्व र नयाँ राजनीतिक संस्कार आवश्यक छ। राष्ट्र निर्माण दल नेपाल यही नयाँ राजनीतिक संस्कारको प्रतिनिधि बन्ने दाबी गर्दै अघि बढिरहेको छ।
राष्ट्र निर्माण कुनै एक व्यक्ति वा दलको काम होइन। यो सम्पूर्ण नेपाली नागरिकको साझा दायित्व हो।
भ्रष्टाचारमुक्त, आत्मनिर्भर र समुन्नत नेपालका लागि— राष्ट्र निर्माण दल नेपालसँग हातेमालो गरौँ।