बारा, २८ जेठ
बारा र रौतहट जिल्लाको सीमाक्षेत्रमा पर्ने बसवरीया नाकाबाट अवैध आयात–निर्यातको गतिविधि दिनप्रतिदिन बढ्दै गएको आरोप स्थानीयवासी तथा विभिन्न स्रोतहरूले लगाएका छन् । सीमा क्षेत्रमा व्यापक रूपमा तस्करी भइरहँदा सम्बन्धित सुरक्षा निकायहरू प्रभावकारी रूपमा सक्रिय नदेखिएको भन्दै स्थानीय तहमा गम्भीर प्रश्न उठ्न थालेको छ ।
स्थानीय स्रोतका अनुसार बसवरीया नाकाबाट दैनिक रूपमा माछा, फूल, चकलेट, कस्मेटिक लगायतका विभिन्न सामग्री पिकअप गाडीमार्फत अवैध रूपमा नेपाल भित्रिने तथा नेपालबाट भारततर्फ पठाइने क्रम निरन्तर जारी रहेको छ । यसरी हुने अवैध कारोबारले राज्यलाई करोडौं रुपैयाँ राजस्व घाटा पुर्याइरहेको दाबी गरिएको छ । तर यति ठूलो परिमाणमा तस्करी भइरहँदा पनि नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीका जिम्मेवार निकायहरू मौन बसेको आरोप लाग्दै आएको छ ।
स्थानीय स्रोतहरूले सीमाक्षेत्रमा सक्रिय रहेको भनिएका सियाराम नामक कुख्यात तस्करले सुरक्षा निकायको माथिल्लो तहसम्म पहुँच रहेको भन्दै खुलेआम तस्करी सञ्चालन गरिरहेको दाबी गरेका छन् । उनीहरूका अनुसार प्रभावशाली पहुँच र विभिन्न प्रकारका दबाबका कारण तस्करी नियन्त्रणमा चुनौती थपिएको छ ।
सीमा क्षेत्रका बासिन्दाहरूका अनुसार दैनिक रूपमा पाँचदेखि आठवटा पिकअप गाडीमार्फत विभिन्न सामग्री नेपाल भित्र्याइने तथा भारततर्फ पठाइने गरिएको देखिन्छ । यसबाट राज्यको राजस्व प्रणाली कमजोर बन्नुका साथै वैध व्यवसायीहरू समेत प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएका छन् । वैधानिक रूपमा भन्सार तिरेर व्यापार गर्ने व्यवसायीहरू प्रतिस्पर्धामा पछाडि पर्न बाध्य भएको गुनासो गर्दै आएका छन् ।
झन् चिन्ताजनक विषय त के छ भने, अवैध रूपमा भित्रिएका सामग्रीहरू राजधानी काठमाडौं लगायत देशका विभिन्न प्रमुख बजारसम्म सहज रूपमा पुग्ने गरेको आरोप समेत सार्वजनिक हुन थालेको छ । यदि यस्ता दाबीहरू सत्य हुन् भने यो केवल सीमास्तरको समस्या नभई राज्य संयन्त्रकै कमजोरीको प्रतीक मान्नुपर्ने अवस्था देखिन्छ । तस्करी धन्दाको कुख्यात तस्कर सियारामले सन्दिप नामक भारतीय तस्करलाइ भरियाको रूपमा प्रयोग गर्दै आएको स्थानीयहरू बताउछन ।
स्थानीय नागरिकहरूले बसवरीया नाकामा भइरहेको भनिएको तस्करी गतिविधिबारे निष्पक्ष छानबिन गर्न, दोषी जोसुकै भए पनि कानुनी दायरामा ल्याउन तथा सीमा सुरक्षालाई थप प्रभावकारी बनाउन सरकारसँग माग गरेका छन् । उनीहरूको भनाइ छ— “तस्करी नियन्त्रण हुन नसक्नु केवल राजस्व चुहावटको विषय होइन, यो राष्ट्रिय अर्थतन्त्र, सुरक्षा र सुशासनमाथिको प्रत्यक्ष चुनौती हो ।”
यस विषयमा सम्बन्धित सुरक्षा निकाय तथा प्रशासनले स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गरी वास्तविकता बाहिर ल्याउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ । सत्यतथ्य छानबिन गरी दोषीमाथि कारबाही नभएसम्म सीमाक्षेत्रमा मौलाएको तस्करी नियन्त्रण हुनेमा स्थानीयवासीहरू विश्वस्त देखिएका छैनन् ।
