काठमाडौं, २ असोज
निर्वाचन आयोगले आगामी स्थानीय तहको निर्वाचन निर्धारित समयभन्दा अगावै सम्पन्न गर्ने गरी आन्तरिक तयारी अघि बढाएको छ। आयोगले २०७९ वैशाखमा निर्वाचित स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिको कार्यकाल सकिनुअघि नै निर्वाचन सम्पन्न गर्ने लक्ष्यसहित निर्वाचनसम्बन्धी आवश्यक तयारी थालेको हो।
स्थानीय तह निर्वाचन ऐन, २०७३ ले गाउँसभा तथा नगरसभाको कार्यकाल समाप्त हुनुअघि निर्वाचन सम्पन्न गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। यही कानुनी व्यवस्थालाई आधार बनाएर आयोगले आगामी फागुनमै स्थानीय तहको निर्वाचन गर्ने विकल्पमा तयारी अघि बढाएको निर्वाचन आयुक्त राजीव सुब्बाले बताउनुभएको छ।
सुब्बाका अनुसार निर्वाचनको मिति सरकारसँगको समन्वयमा टुंगो लाग्ने भए पनि आयोग आफ्नो जिम्मेवारीअनुसार निर्वाचन सञ्चालनका लागि आवश्यक तयारीमा जुटिसकेको छ। २०७९ वैशाख ३० गते भएको निर्वाचनबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधिको पाँचवर्षे कार्यकाललाई ध्यानमा राख्दै आयोगले निर्वाचन व्यवस्थापन, प्रविधि तथा आवश्यक पूर्वाधारको तयारीलाई प्राथमिकता दिएको हो।
आयोगले यसपटक निर्वाचन प्रक्रियामा डिजिटल प्रविधिको प्रयोगलाई समेत विस्तार गर्ने तयारी गरेको छ। केही निर्वाचन क्षेत्रमा परीक्षणका रूपमा जिल्लाबाहिर रहेका मतदाताले मतदान गर्न सक्ने अन्तर–जिल्ला मतदान प्रणाली (Out-of-district voting) लागू गर्ने तयारी भइरहेको जनाइएको छ।
त्यसैगरी, दीर्घकालीन रूपमा विद्युतीय मतदान प्रणाली अर्थात् ई–भोटिङतर्फ अघि बढ्ने विषयमा समेत आयोगले तयारी गरिरहेको छ। प्रविधिमा आधारित निर्वाचन प्रणाली कार्यान्वयन गर्दा प्रारम्भिक चरणमा लागत र प्राविधिक चुनौती बढ्न सक्ने भए पनि निर्वाचन प्रक्रियालाई थप सहज र आधुनिक बनाउने उद्देश्यले यसको परीक्षण अघि बढाउने आयोगको योजना छ।
विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकलाई मतदानको अधिकार प्रयोग गराउने विषयमा पनि आयोगले विकल्प खोजिरहेको छ। प्रारम्भिक योजनाअनुसार विदेशस्थित नेपाली दूतावास तथा नियोगमार्फत मतदानको व्यवस्था गर्न सकिने विषयमा समेत अध्ययन भइरहेको छ।
संविधानको धारा २२५ ले स्थानीय तहको कार्यकाल पाँच वर्ष हुने व्यवस्था गरेको छ। कार्यकाल समाप्त भएपछि नयाँ निर्वाचन सम्पन्न गर्ने संवैधानिक व्यवस्थासँगै निर्वाचनको समय व्यवस्थापनका विषयमा विभिन्न कानुनी प्रावधान रहेकाले आयोगले त्यसलाई समेत अध्ययन गरिरहेको जनाएको छ।
२०७९ को स्थानीय तह निर्वाचनबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधिको कार्यकाल समाप्त हुन अझै केही महिना बाँकी रहेकै अवस्थामा आयोगले निर्वाचन तयारी तीव्र बनाएको हो। आयोगले निर्वाचनको मिति, मतदान प्रणाली र प्रविधिको प्रयोगलगायत विषयमा आवश्यक निर्णय तथा समन्वय गर्दै जाने जनाएको छ।
