कलैया , ०१ भदौ
बारा सदरमुकाम कलैयास्थित प्रादेशिक अस्पताल आसपासका मेडिकल पसलहरूमा उपभोक्ताले खरिद गर्ने स्वास्थ्य सामग्रीको मूल्यमा मनपरी भइरहेको गुनासो बढेको छ। विशेषगरी ‘Dr. Perfect’ ब्रान्डको डिजिटल थर्मोमिटरको प्याकेटमा अधिकतम खुद्रा मूल्य (MRP) स्पष्ट रूपमा उल्लेख नभए पनि पसलअनुसार फरक–फरक मूल्यमा बिक्री भइरहेको पाइएको छ।
उपभोक्ताका अनुसार एउटै मोडलको डिजिटल थर्मोमिटर कतिपय पसलमा करिब रु. २०० र कतिपयमा रु. ३०० सम्ममा बिक्री भइरहेको छ। एउटै उत्पादनको मूल्यमा यति ठूलो अन्तर देखिएपछि यसको वास्तविक खुद्रा मूल्य कति हो र व्यापारीले कुन आधारमा मूल्य निर्धारण गरिरहेका छन् भन्ने प्रश्न उठेको छ।
उपलब्ध प्याकेटमा उत्पादनको मोडेल नम्बर डीटी-०१ उत्पादन मिति अगस्ट २०२५, ब्याच नम्बर डिटी२५०८००६ उल्लेख छ। प्याकेटमा ‘आयात तथा बिक्री- बितरण: पर्फेक्ट सप्लायर्स, वीरगंज, नेपाल लेखिएको छ। तर ‘M.R.P.’ शीर्षक राखिए पनि त्यसपछि मूल्य अंकित गरिएको देखिँदैन।
प्याकेटमै डिजिटल थर्मोमिटरको मापन दायरा, कम ब्याट्री संकेत, मेमोरी फङ्सन, अटो स्विच अफ तथा फिभर अलार्मलगायतका विशेषता उल्लेख गरिएका छन्। उत्पादनमा ‘Non Sterile’ समेत उल्लेख छ।
एमआरपी नहुँदा उपभोक्ता मूल्यमा अन्योल
स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित सामग्री खरिद गर्दा उपभोक्ताले प्याकेटमा अंकित मूल्य, उत्पादन विवरण र बिक्री मूल्यबारे स्पष्ट जानकारी पाउनुपर्ने हुन्छ। तर एमआरपी नै स्पष्ट नभएको अवस्थामा पसलले आफूखुसी मूल्य तोक्ने अवस्था सिर्जना हुन सक्ने उपभोक्ताको गुनासो छ।
नेपालको उपभोक्ता संरक्षणसम्बन्धी कानुनी व्यवस्थाले बिक्रीस्थलमा मूल्यसम्बन्धी सूचना स्पष्ट रूपमा राख्नुपर्ने विषयलाई महत्व दिएको छ। सर्वोच्च अदालतमा प्रकाशित एक फैसलाको विवरणमा समेत बिक्रीस्थलमा उपभोक्ताले देख्ने गरी मूल्यसूची राख्नुपर्ने कानुनी व्यवस्थाबारे उल्लेख गरिएको छ।
औषधि तथा स्वास्थ्यसम्बन्धी सामग्रीको मूल्य र नियमनका विषयमा औषधि व्यवस्था विभागले समेत विभिन्न सूचना तथा मूल्यसम्बन्धी व्यवस्था सार्वजनिक गर्दै आएको छ। विभागको वेबसाइटमा औषधिको मूल्यसम्बन्धी सूचना तथा स्वास्थ्य सामग्रीको नियमनसम्बन्धी सूचनाहरू उपलब्ध छन्।
कलैयाको प्रादेशिक अस्पतालमा दैनिक ठूलो संख्यामा बिरामी तथा आफन्तहरू आउने भएकाले अस्पताल आसपासका मेडिकल पसलमा स्वास्थ्य सामग्रीको कारोबार पनि उच्च हुने गरेको छ। प्रादेशिक अस्पताल कलैया आफैंले पनि विभिन्न स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्दै आएको छ।
यस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा बिरामीको आवश्यकता र बाध्यताको फाइदा उठाउँदै मूल्यमा मनपरी गर्ने अवस्था भए सम्बन्धित निकायले तत्काल बजार अनुगमन गर्नुपर्ने उपभोक्ताको माग छ।
उपभोक्ताको गुनासो र सार्वजनिक रूपमा देखिएको प्याकेजिङ विवरणका आधारमा वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षणसम्बन्धी निकाय, औषधि व्यवस्था विभाग तथा स्थानीय प्रशासनले संयुक्त वा सम्बन्धित अधिकारक्षेत्रअनुसार बजार अनुगमन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।
अनुगमनका क्रममा थर्मोमिटरको आयात प्रक्रिया, प्याकेजिङ तथा लेबलिङ, मूल्य निर्धारणको आधार, वितरकको बिल तथा मेडिकल पसलले खरिद गरेको मूल्य र उपभोक्ताबाट लिइरहेको बिक्री मूल्य जाँच गर्नुपर्ने देखिन्छ।
